უშვილობა არის რეპროდუქციული ჯანმრთელობის პრობლემა,
როდესაც რეგულარული, დაუცველი სქესობრივი ცხოვრების მიუხედავად ორსულობა
გარკვეული პერიოდის განმავლობაში არ დგება. მიზეზი შეიძლება დაკავშირებული
იყოს ქალის ან მამაკაცის რეპროდუქციულ ჯანმრთელობასთან, ორივე პარტნიორთან
ერთდროულად ან ზოგიერთ შემთხვევაში ჩატარებული კვლევების შემდეგაც
დაუდგენელი დარჩეს.
თანამედროვე რეპროდუქტოლოგია საშუალებას იძლევა შეფასდეს
უშვილობის შესაძლო მიზეზები, ჩატარდეს შესაბამისი დიაგნოსტიკა და
ინდივიდუალურად შეირჩეს მკურნალობის გზა.
ორსულობის დადგომისთვის საჭიროა ქალისა და მამაკაცის რეპროდუქციულ სისტემაში
რამდენიმე მნიშვნელოვანი პროცესის თანმიმდევრულად მიმდინარეობა.
ქალის ორგანიზმში უნდა მოხდეს კვერცხუჯრედის მომწიფება და ოვულაცია.
სპერმატოზოიდმა უნდა შეძლოს კვერცხუჯრედამდე მიღწევა და მისი განაყოფიერება,
ხოლო განაყოფიერებული კვერცხუჯრედი უნდა გადავიდეს საშვილოსნოში და მოხდეს
მისი იმპლანტაცია.
ამ პროცესებიდან რომელიმე ეტაპზე არსებული დარღვევა შეიძლება ორსულობის
დადგომის შეფერხების მიზეზი გახდეს.
როგორც წესი, სპეციალისტთან კონსულტაცია რეკომენდებულია, თუ რეგულარული
დაუცველი სქესობრივი ცხოვრების მიუხედავად ორსულობა
12 თვის განმავლობაში არ დგება. 35 წლისა და უფროსი
ასაკის ქალებისთვის შეფასება ხშირად უფრო ადრე — დაახლოებით
6 თვის შემდეგ — არის მიზანშეწონილი.
უშვილობის მიზეზები
უშვილობის მიზეზები მრავალფეროვანია და პრობლემა მხოლოდ
ქალის ჯანმრთელობას არ უკავშირდება. სწორედ ამიტომ დიაგნოსტიკის პროცესში
მნიშვნელოვანია ორივე პარტნიორის რეპროდუქციული ჯანმრთელობის შეფასება.
უშვილობა შეიძლება დაკავშირებული იყოს:
ოვულაციის დარღვევასთან;
ჰორმონულ ცვლილებებთან;
საკვერცხეების ფუნქციის დარღვევასთან;
ფალოპის მილების დაზიანებასთან ან გაუვალობასთან;
ენდომეტრიოზთან;
საშვილოსნოს გარკვეულ პათოლოგიებთან;
სპერმის რაოდენობის, მოძრაობის ან სხვა პარამეტრების ცვლილებასთან;
ასაკთან დაკავშირებულ რეპროდუქციულ ცვლილებებთან;
გენეტიკურ ან სხვა სამედიცინო ფაქტორებთან.
ზოგიერთ შემთხვევაში ჩატარებული კვლევების მიუხედავად უშვილობის კონკრეტული
მიზეზის დადგენა ვერ ხერხდება.
ქალის უშვილობის მიზეზები
ქალის რეპროდუქციული ფუნქცია დამოკიდებულია საკვერცხეების, ფალოპის მილების,
საშვილოსნოსა და ჰორმონული სისტემის სწორ ფუნქციონირებაზე.
ოვულაციის დარღვევა
ქალის უშვილობის ერთ-ერთი შესაძლო მიზეზია ოვულაციის
დარღვევა. თუ კვერცხუჯრედი რეგულარულად არ მწიფდება ან საკვერცხიდან არ
თავისუფლდება, ბუნებრივი განაყოფიერების შესაძლებლობა შეიძლება შემცირდეს.
ფალოპის მილების გაუვალობა
ფალოპის მილების დაზიანებამ ან გაუვალობამ შეიძლება ხელი შეუშალოს
კვერცხუჯრედისა და სპერმატოზოიდის შეხვედრას და შესაბამისად,
ბუნებრივი განაყოფიერების პროცესს.
ენდომეტრიოზი და სხვა ფაქტორები
ქალის უშვილობასთან დაკავშირებული სხვა ფაქტორებია:
პოლიკისტოზური საკვერცხეების სინდრომი (PCOS);
ჰორმონული ცვლილებები;
ენდომეტრიოზი;
საშვილოსნოს მიომა ან პოლიპები;
მცირე მენჯის ღრუს ანთებითი პროცესები;
საკვერცხის რეზერვის შემცირება;
ასაკთან დაკავშირებული რეპროდუქციული ცვლილებები.
ქალის რეპროდუქციული ჯანმრთელობის სრულყოფილი შეფასება ეხმარება ექიმს
შესაძლო მიზეზის გამოვლენასა და შემდგომი მკურნალობის დაგეგმვაში.
მამაკაცის უშვილობა შეიძლება იყოს ერთ-ერთი ფაქტორი,
რომელიც გავლენას ახდენს ორსულობის დადგომაზე. ამიტომ უშვილობის
დიაგნოსტიკის დროს მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ ქალის, არამედ მამაკაცის
რეპროდუქციული ჯანმრთელობის შეფასებაც.
მამაკაცის უნაყოფობა შეიძლება დაკავშირებული იყოს:
სპერმატოზოიდების რაოდენობის შემცირებასთან;
სპერმატოზოიდების მოძრაობის დაქვეითებასთან;
მათი ფორმის ცვლილებებთან;
აზოოსპერმიასთან;
ვარიკოცელესთან;
ჰორმონულ დარღვევებთან;
ინფექციებთან;
გენეტიკურ ფაქტორებთან;
გარკვეულ დაავადებებთან ან ჩატარებულ ოპერაციებთან;
ცხოვრების წესთან დაკავშირებულ ფაქტორებთან.
სპერმოგრაფია და სპერმის შეფასება
მამაკაცის უნაყოფობის დიაგნოსტიკაში ერთ-ერთი ძირითადი კვლევაა
სპერმოგრაფია (სპერმის ანალიზი).
კვლევა საშუალებას იძლევა შეფასდეს სპერმის სხვადასხვა პარამეტრი,
მათ შორის სპერმატოზოიდების რაოდენობა, მოძრაობა და მორფოლოგიური
მახასიათებლები.
ანდროლოგის კონსულტაცია
სპერმოგრაფიის შედეგებისა და სამედიცინო ისტორიის მიხედვით შეიძლება
საჭირო გახდეს დამატებითი გამოკვლევები ან
ანდროლოგის კონსულტაცია.
პირველადი და მეორეული უშვილობა
რეპროდუქტოლოგიაში ერთმანეთისგან განასხვავებენ პირველად და მეორეულ
უშვილობას.
პირველადი უშვილობა
პირველადი უშვილობის შემთხვევაში წარსულში ორსულობა არ
ყოფილა და რეგულარული დაუცველი სქესობრივი ცხოვრების მიუხედავად
ორსულობა არ დგება.
მეორეული უშვილობა
მეორეული უშვილობის შემთხვევაში წარსულში ორსულობა უკვე
ყოფილა, თუმცა მოგვიანებით ახალი ორსულობის მიღწევა გართულებულია.
ორივე შემთხვევაში მნიშვნელოვანია მიზეზის ინდივიდუალური შეფასება და
შესაბამისი დიაგნოსტიკური გეგმის შედგენა.
როგორ ხდება უშვილობის დიაგნოსტიკა?
უშვილობის დიაგნოსტიკა კომპლექსური პროცესია და კვლევების
ჩამონათვალი ინდივიდუალურად განისაზღვრება.
რეპროდუქტოლოგი პირველ რიგში აფასებს პაციენტის სამედიცინო ისტორიას,
ასაკს, მენსტრუალური ციკლის თავისებურებებს, წარსულ ორსულობებს,
ჩატარებულ ოპერაციებსა და სხვა მნიშვნელოვან ფაქტორებს.
ქალის უშვილობის დიაგნოსტიკა
ქალის შემთხვევაში დიაგნოსტიკა შეიძლება მოიცავდეს:
გინეკოლოგიურ და რეპროდუქტოლოგიურ შეფასებას;
ულტრაბგერით კვლევას;
ჰორმონულ კვლევებს;
ოვულაციის შეფასებას;
საკვერცხის რეზერვის შეფასებას;
ფალოპის მილების გამავლობის კვლევას;
საშვილოსნოსა და ენდომეტრიუმის შეფასებას.
მამაკაცის უშვილობის დიაგნოსტიკა
მამაკაცის შემთხვევაში ერთ-ერთი პირველი კვლევა შეიძლება იყოს
სპერმოგრაფია. საჭიროების შემთხვევაში ექიმი ნიშნავს
სხვა დამატებით კვლევებსაც.
სპერმოგრაფია
სპერმოგრაფიის საშუალებით ფასდება სპერმატოზოიდების რაოდენობა,
მოძრაობა, მორფოლოგიური მახასიათებლები და სხვა მნიშვნელოვანი
პარამეტრები.
დამატებითი კვლევები
პაციენტის მდგომარეობიდან გამომდინარე შეიძლება საჭირო გახდეს
ჰორმონული, გენეტიკური ან სხვა დამატებითი კვლევების ჩატარება.
უშვილობის მკურნალობა
უშვილობის მკურნალობა ყველა პაციენტისთვის ერთნაირი არ
არის. მკურნალობის მეთოდი დამოკიდებულია აღმოჩენილ მიზეზზე, ქალის ასაკზე,
საკვერცხის რეზერვზე, მამაკაცის რეპროდუქციულ მაჩვენებლებზე,
სამედიცინო ისტორიასა და სხვა ფაქტორებზე.
უშვილობის მკურნალობის მეთოდები
მკურნალობის მეთოდის შერჩევა ხდება ინდივიდუალურად, ჩატარებული
დიაგნოსტიკისა და გამოვლენილი მიზეზის საფუძველზე.
მედიკამენტური და ინდივიდუალური მკურნალობა
ზოგიერთ შემთხვევაში შესაძლებელია კონკრეტული ჰორმონული ან სხვა
სამედიცინო პრობლემის მკურნალობა და ბუნებრივი ორსულობის ხელშეწყობა.
დამხმარე რეპროდუქციული მეთოდები
სხვა შემთხვევებში შეიძლება საჭირო გახდეს დამხმარე რეპროდუქციული
მეთოდების გამოყენება. შესაბამის მეთოდს რეპროდუქტოლოგი ინდივიდუალური
მდგომარეობის შეფასების შემდეგ განსაზღვრავს.
ინვიტრო განაყოფიერება (IVF)
როდესაც ბუნებრივი გზით ორსულობის მიღწევა გართულებულია ან სხვა მკურნალობა
შესაბამისი არ არის, რეპროდუქტოლოგმა შეიძლება განიხილოს
ინვიტრო განაყოფიერება (IVF).
ინვიტრო განაყოფიერების დროს კვერცხუჯრედისა და სპერმატოზოიდის
განაყოფიერება ემბრიოლოგიურ ლაბორატორიაში ხდება, ხოლო მიღებული ემბრიონი
შესაბამის ეტაპზე შეიძლება გადავიდეს საშვილოსნოში.
კვერცხუჯრედის დონაცია
ზოგიერთ შემთხვევაში რეპროდუქტოლოგმა შეიძლება განიხილოს
კვერცხუჯრედის დონაცია, მაგალითად მაშინ, როდესაც
საკუთარი კვერცხუჯრედით ორსულობის მიღწევა მნიშვნელოვნად გართულებულია.
სუროგაცია
გარკვეული სამედიცინო მდგომარეობების დროს, როდესაც ორსულობის ტარება
შეუძლებელია ან დაკავშირებულია მნიშვნელოვან რისკთან, შესაბამის შემთხვევებში
შეიძლება განხილული იყოს სუროგაცია.
ასაკი, ქალის ჯანმრთელობა და ორსულობის დაგეგმვა
ასაკის გავლენა ნაყოფიერებაზე
ორსულობის დაგეგმვისას ქალის ასაკი მნიშვნელოვანი
ფაქტორია. ასაკის მატებასთან ერთად თანდათან მცირდება საკვერცხეებში
არსებული კვერცხუჯრედების რაოდენობა და იცვლება მათი ხარისხიც.
ამიტომ ქალებისთვის, რომლებიც ორსულობას მოგვიანებით გეგმავენ,
რეპროდუქტოლოგთან კონსულტაცია შეიძლება მნიშვნელოვანი იყოს
რეპროდუქციული მდგომარეობის შესაფასებლად.
საჭიროების შემთხვევაში ექიმმა შეიძლება შეაფასოს საკვერცხის რეზერვი,
ჰორმონული მაჩვენებლები და სხვა ფაქტორები, რომლებიც გავლენას ახდენს
ორსულობის დაგეგმვაზე.
ორსულობის დაგეგმვა
ორსულობის დაგეგმვა მხოლოდ უშვილობის არსებობის შემთხვევაში
არ არის მნიშვნელოვანი. რეპროდუქტოლოგის კონსულტაცია შეიძლება სასარგებლო
იყოს მათთვისაც, ვისაც სურს წინასწარ შეაფასოს საკუთარი რეპროდუქციული
ჯანმრთელობა.
კონსულტაციის დროს ექიმი აფასებს სამედიცინო ისტორიას, საჭიროების
შემთხვევაში ნიშნავს კვლევებს და მიღებული შედეგების საფუძველზე
განსაზღვრავს შემდგომ რეკომენდაციებს.
როდის უნდა მიმართოთ რეპროდუქტოლოგს?
რეპროდუქტოლოგთან კონსულტაცია რეკომენდებულია, თუ
ორსულობა რეგულარული დაუცველი სქესობრივი ცხოვრების მიუხედავად არ დგება.
სპეციალისტთან უფრო ადრე მიმართვაც შეიძლება იყოს მიზანშეწონილი, თუ:
ქალი 35 წლის ან უფროსია;
მენსტრუალური ციკლი არარეგულარულია;
არსებობს ოვულაციის დარღვევა;
დიაგნოსტირებულია ენდომეტრიოზი;
ცნობილია ფალოპის მილების პრობლემა;
არსებობს საკვერცხის რეზერვთან დაკავშირებული პრობლემა;
წარსულში იყო რეპროდუქციული სისტემის ოპერაცია;
მამაკაცის სპერმოგრაფიაში გამოვლენილია ცვლილებები;
არსებობს მამაკაცის უნაყოფობის სხვა ცნობილი ფაქტორი.
რეპროდუქტოლოგთან დროული ვიზიტი საშუალებას იძლევა შეფასდეს მდგომარეობა
და ინდივიდუალურად დაიგეგმოს შემდგომი ნაბიჯები.
უშვილობის დიაგნოსტიკა და მკურნალობა Anima Clinic-ში
Anima Clinic-ში
უშვილობის დიაგნოსტიკა და მკურნალობა
ეფუძნება ინდივიდუალურ მიდგომას.
პირველი ეტაპია რეპროდუქტოლოგის კონსულტაცია,
რომლის დროსაც ხდება სამედიცინო ისტორიის შეფასება და საჭირო კვლევების
დაგეგმვა.
დიაგნოსტიკის შედეგების მიხედვით განისაზღვრება შემდგომი გზა —
კონკრეტული მიზეზის მკურნალობა, ორსულობის დაგეგმვა ან, შესაბამისი
ჩვენების შემთხვევაში, დამხმარე რეპროდუქციული მეთოდების განხილვა.
თუ ორსულობა არ დგება ან გსურთ თქვენი რეპროდუქციული ჯანმრთელობის
შეფასება, შეგიძლიათ დაგეგმოთ
რეპროდუქტოლოგის კონსულტაცია Anima Clinic-ში.
